Ruhsal kriz; yoğun panik, kendine zarar verme düşüncesi, gerçeklikten kopma ya da dayanılmaz bir çaresizlik gibi kişinin başa çıkma gücünü aşan durumları anlatır. Böyle bir anda ne yapacağını bilmek zaman kazandırır ve riski azaltır. Bu yazıda krizin ne zaman acil sayıldığını, hangi kapıların çalınabileceğini ve yakınlara düşen görevleri bulabilirsiniz.
Daha fazlası için çocuk psikoloğu Ankara sayfasına göz atabilirsiniz.
Hangi Durumlar Acil Yardım Gerektirir?
Kişi kendini öldürmeyi düşünüyor, bunun için plan yapıyor ya da elinde araç varsa gecikmeden yardım istenmelidir. Aynı şekilde başkasına zarar verme niyeti, olmayan sesler duyma ya da kimsenin görmediği şeyleri görme, ciddi bilinç bulanıklığı, günlerdir uykusuz kalıp aşırı coşkun ve kontrolsüz davranma, alkol veya madde etkisiyle tehlikeli davranışlar da acil durumdur. Şiddetli panik atakta göğüs ağrısı ve nefes darlığı olabileceği için bedensel bir sorun ihtimali de göz ardı edilmemelidir.
Kriz Anında Başvurulabilecek Yerler
Hayati tehlike varsa ülke genelinde acil çağrı hattı olan 112 aranmalıdır. Hastanelerin acil servisleri ruhsal krizleri de değerlendirir; gerekirse psikiyatri hekimi çağrılır. Psikiyatri kliniği bulunan devlet ve üniversite hastaneleri ile ruh sağlığı hastaneleri 7/24 başvuru kabul eder. Acil olmayan ama hızlı destek gereken durumlarda aile sağlığı merkezi ya da toplum ruh sağlığı merkezi yönlendirme sağlayabilir. Şiddet veya istismar söz konusuysa 183 sosyal destek hattı ve 155 polis hattı da devrededir. Telefonunuzda güvendiğiniz bir kişinin numarasını ve en yakın hastanenin adresini önceden kaydetmek işe yarar.
Destek Gelene Kadar Neler Yapılabilir?
Kişi yalnız bırakılmamalı, sakin ve yargılamayan bir tonla konuşulmalıdır. Doğrudan ve açıkça sormak, örneğin kendine zarar vermeyi düşünüp düşünmediğini sormak, düşünceyi tetiklemez; aksine konuşmaya alan açar. Çevredeki ilaç, kesici alet gibi riskli nesneler uzaklaştırılmalıdır. Nefesi yavaşlatmak için dört saniye alıp altı saniye vermek, ayakları yere basıp çevredeki beş nesneyi saymak gibi basit yöntemler yoğun kaygıyı hafifletebilir. Tartışmaktan, öğüt vermekten ve “abartıyorsun” demekten kaçınılmalıdır.
Görüşme süreci hakkında ayrıntılar Ankara çocuk psikoloğu bölümünde yer alıyor.
Kriz Sonrası Süreç
Kriz geçtikten sonra durumu değerlendirmek için psikiyatrist veya klinik psikologla görüşmek önemlidir. Tetikleyicileri, uyarı işaretlerini, başvurulacak kişi ve kurumları içeren yazılı bir güvenlik planı hazırlamak benzer anlarda yol gösterir. İlaç kullanılıyorsa doktora danışmadan bırakılmamalıdır. Düzenli uyku, hareket ve destekleyici ilişkiler de toparlanmayı güçlendirir.
Yardım istemek zayıflık değil, kendini korumanın en güçlü yoludur. Şüphe duyduğunuzda beklemeyin; acil hatları arayın ya da en yakın sağlık kuruluşuna gidin.
Devamında şu sayfa da işinize yarayabilir: Belirsizliğe Tahammül Etmek Kaygıyı Nasıl Azaltabilir?