Bir sınavdan istediğin sonucu alamamak, bir dersten kalmak ya da sınıf tekrarı yapmak çoğu öğrenci için sadece not meselesi değildir. Kendine duyulan güveni, gelecek planlarını ve çevreyle ilişkileri de etkiler. Bu dönemde isteksizlik, çalışmaya başlayamama ve “zaten yapamıyorum” düşüncesi yaygındır. Bunlar tembellik değil, çoğu zaman yaşanan hayal kırıklığının doğal sonuçlarıdır. Motivasyon da genellikle bu duyguları görmezden gelerek değil, onlarla çalışarak geri döner.
Görüşme süreci hakkında ayrıntılar çocuk psikoloğu Ankara bölümünde yer alıyor.
Önce duyguya yer aç
Hemen toparlanmaya çalışmak çoğu zaman ters teper. Üzüntü, öfke ya da utancı adlandırmak rahatlatır. Bunları kâğıda yazabilir, güvendiğin biriyle konuşabilirsin. Kendine “Başarısız oldum” yerine “Bu sınavda istediğim sonuca ulaşamadım” demek de fark yaratır. İkinci cümle bir durumu anlatır, birincisi ise kimliğine yapışan bir etikettir. Birkaç gün dinlenmek ve sonrasında somut bir plana geçmek, uzun süre kendini suçlamaktan daha verimlidir.
Nedenleri yargılamadan incele
Motivasyonun geri gelmesi için ne olduğunu anlamak gerekir. Şu soruları not al: Çalışma planım gerçekçi miydi? Konuları anlamadım mı, yoksa tekrar mı yapmadım? Sınav kaygısı bilgimi gösterememe sebebi oldu mu? Uyku, beslenme ya da kişisel sorunlar dikkatimi etkiledi mi? Cevaplar kişisel eksik değil, değiştirilebilir etkenleri gösterir. Gerekirse öğretmeninden ya da rehber öğretmeninden sınav kâğıdını birlikte incelemeyi iste. Hangi soru tiplerinde zorlandığını görmek, çabanı doğru yere yönlendirir.
Küçük hedeflerle ivme kazan
Büyük hedefler başarısızlık sonrasında bunaltıcı gelebilir. Bunun yerine bugün yapılabilecek küçük adımlar belirle: yirmi beş dakikalık bir çalışma, on soru çözmek ya da tek bir konuyu özetlemek gibi. Tamamladığın her adımı işaretlemek, kontrol duygunu güçlendirir. Çalışma ortamını sadeleştir, telefonu uzağa koy ve sabit bir saat belirle. Başkalarıyla kıyaslamak yerine geçen haftaki kendinle karşılaştır. İlerleme yavaş görünse bile düzenli olması önemlidir.
Uygun bir başlangıç için Ankara çocuk psikoloğu hakkında okuyabilirsiniz.
Destek istemek güç göstergesidir
İsteksizlik haftalarca sürüyor, uyku ve iştah bozuluyor, kendini değersiz hissediyorsan ya da hiçbir şeyden zevk alamıyorsan bir psikolog ya da psikiyatristle görüşmek yerinde olur. Bu belirtiler yalnızca başarısızlığa bağlı olmayabilir ve profesyonel destekle daha rahat ele alınır. Aile ve arkadaşlarına neye ihtiyacın olduğunu açıkça söylemek de yükü hafifletir.
Akademik başarısızlık, yeteneğinin sonu değil, yöntemini ve ihtiyaçlarını yeniden gözden geçirme fırsatıdır. Kendine anlayışla yaklaşıp küçük adımlarla ilerlemek, motivasyonun yeniden filizlenmesi için sağlam bir zemin hazırlar.
Bu yazıyla bağlantılı bir başka konu: Duygusal Taşmayı Önlemek İçin Beden Temelli Sakinleşme Yolları